Đêm trắng (Fyodor Dostoyevsky)

“Đêm trắng” không phải câu chuyện tình yêu, mà là câu chuyện về một ảo ảnh tình yêu. Nhưng dẫu thực tế là vậy, thì có kẻ khờ nào khi ở trong cuộc tình đơn phương vô vọng lại đủ tỉnh táo để nhận ra rằng đó vĩnh viễn sẽ chẳng thể nào là tình yêu chứ?

Trong đêm trắng, mọi thứ chỉ tồn tại dưới ánh sáng lưng chừng, nơi người ta nhìn thấy nhau rõ hơn ban ngày, nhưng vẫn chưa đủ để chạm vào nhau được.

Dù cô đơn đến mấy, dù hiểu nhau và trân trọng nhau đến mấy, nhân vật chính và Naxtenca vẫn mãi thuộc về hai thế giới tách biệt.

Qua giọng văn lãng mạn cổ điển – rất mơ mộng nhưng cũng đầy tiết chế – của Dostoyevsky, người đọc có thể nhận ra hình ảnh bản thân trong những đêm trắng ấy, trong những mối tình không quá bi lụy nhưng thật xót xa, khi chúng ta dốc hết tình cảm chân thành cho một người vốn dĩ không bao giờ có thể đến với mình.

Đêm trắng không làm chúng ta đau đớn vì bị bỏ rơi, mà khiến ta hụt hẫng và tủi hờn vì đã trót đặt toàn bộ sự hiện diện của mình vào một đoạn tình cảm không có tương lai.

“Đêm trắng” vì thế không chỉ là câu chuyện về ánh sáng ảo ảnh của một tình yêu dang dở, mà còn là bản ghi chép tinh tế về việc con người tin rằng sự chân thành có thể thay đổi định mệnh. Trong ánh sáng không tắt của những đêm Petersburg, Dostoevsky viết về thứ tình cảm chỉ tồn tại khi người ta còn ngây thơ để tin rằng hai trái tim cô đơn được ở bên nhau là đã đủ.

Cuốn sách mỏng khép lại nhẹ nhàng, nhưng dư âm của nó còn ngân lên rất lâu trong một cảm giác quen thuộc: một nỗi đau âm ỉ không phải vì mất đi ai đó chưa từng thuộc về mình, mà vì đã từng là chính mình quá trọn vẹn trong một khoảnh khắc được định sẵn không có ngày mai.

Bản quyền mọi bài viết và bài dịch trên trang thuộc sở hữu của Apicot Bookshop, vui lòng ghi nguồn khi trích dẫn.