Sống, vui cười, buồn đau: Trẻ em cần sách có cả ba điều đó

Chúng tôi đang đứng ngoài sân nhà tôi khi bầu trời đổ cơn mưa—một sự giải thoát đầy phước lành sau những đợt cháy rừng ở Los Angeles. Chúng tôi kéo mũ áo lên, để mặc những hạt mưa lấp lánh tóe lên người.

“Bọn nhóc sẽ ổn thôi,” tôi nói với bạn tôi. “Trẻ con rất kiên cường.”

Cô ấy nhìn tôi, có vẻ không ấn tượng mấy với câu nói sáo rỗng tôi vừa thốt ra. “Thế à?”

Vài tháng sau, tôi vẫn không ngừng nghĩ về cuộc trò chuyện ấy. Trẻ em có thực sự kiên cường không?

Bản năng của tôi là giơ nắm đấm lên với bất cứ ai dám nói “không”. Tôi viết sách cho trẻ em. Tôi dành rất nhiều thời gian với chúng. Chính tôi cũng đang nuôi dạy mấy đứa con. Vào một ngày bất kỳ, bạn có thể đến một sân chơi bất kỳ ở Mỹ, và tìm thấy những đứa trẻ đang vui cười và chơi xích đu dẫu cho vừa mất đi một người thân yêu, hoặc trải qua cuộc ly hôn của cha mẹ, hoặc bị bắt nạt, hoặc không được cho vào nhóm, hoặc gặp khó khăn trong học tập, hoặc bị ngược đãi, hoặc gặp rắc rối với bạn bè, hoặc thiếu ăn. Nhìn từ bên ngoài, bằng chứng rất rõ ràng: Trẻ em kiên cường như thép.

Nhưng rồi… hãy nhìn chúng ta, những người trưởng thành. Chúng ta đang nói về điều gì với các nhà trị liệu của mình?

Tuổi thơ của chúng ta.

Chúng ta coi trẻ em là kiên cường, một phần, vì nỗi đau của chúng được cất giữ để bản thể tương lai của chúng giải quyết. Nhưng điều này đang gây tổn hại gì cho xã hội của chúng ta? Liệu nỗi đau bị chôn giấu này có tạo ra những người trưởng thành vững vàng không? Hay nó tạo ra những con người phản ứng thái quá, không biết rằng nỗi đau chưa được xử lý của họ đang nắm quyền kiểm soát? Trời đất ơi, tôi lúc nào cũng sống trong nỗi sợ bị loại trừ khỏi mọi vòng tròn xã hội. Và tôi có thể kể cho bạn chính xác cái khoảnh khắc từ thời trung học cơ sở ấy, khi tất cả mọi chuyện bắt đầu.

Năm 2012, 53% trẻ em chín tuổi cho biết chúng đọc sách để giải trí “gần như mỗi ngày”. Năm 2020, con số đó giảm xuống còn 42%.

Hãy so sánh với những con số này: năm 2012, khoảng 11,6% thanh thiếu niên trên toàn thế giới mắc chứng lo âu. Năm 2020, con số đó gần như tăng gấp đôi, lên 20,5%.

Bạn đang nói với tôi rằng số lượng trẻ em đọc sách để giải trí giảm khoảng 10% sau tám năm, và trong thời gian đó, số lượng trẻ em bị lo âu và trầm cảm tăng khoảng 10% sao? Có một mối quan hệ rõ ràng và quan trọng mà chúng ta phải thừa nhận ở đây. Tôi không phải khoa học gia, nhưng chúng ta không thể ngồi yên đây mà tranh luận về tương quan hay về nguyên nhân. Cuộc sống của trẻ em đang bị đe dọa.

Vì vậy, vấn đề của chúng ta bao gồm hai phần: Trẻ em cần đọc sách để sống sót. Nhưng chúng không muốn làm vậy. Làm thế nào để chúng ta thu hẹp khoảng cách? Chúng ta giới thiệu cho trẻ em những cuốn sách mà chúng muốn cầm lên. Cũng giống như cách tôi giấu rau chân vịt trong sinh tố của con mình: nó phải trông hấp dẫn. Nó phải có vị ngon như niềm vui. Nếu không, bạn đoán xem? Chúng sẽ bịt mũi và từ chối đấy.

Cuốn tiểu thuyết mới nhất dành cho lứa tuổi trung học cơ sở của tôi, “The Undead Fox of Deadwood Forest”, kể về một con cáo dẫn dắt những linh hồn lạc lối vào Thế giới bên kia. Nó kỳ ảo và kỳ quặc (và theo đánh giá của Kirkus, thì cực kỳ hài hước), nhưng nó cũng là một ly sinh tố rau chân vịt bí mật. Một sự khám phá về mất mát, đau buồn, thay đổi, tình yêu bản thân, và cái chết.

“Hơi sâu sắc đối với một cuốn sách dành cho lứa tuổi trung học cơ sở,” một nhà phê bình có thiện ý viết. Có lẽ vậy… nhưng mà, con gái mười tuổi của tôi, gần đây tuyên bố rằng con bé đang vật lộn với ý tưởng về sự tồn tại của một đấng quyền năng. Con bé suy tư sâu sắc và quan sát tỉ mỉ, và con bé không phải người duy nhất. Tất cả những điều khiến chúng ta đau buồn và lo lắng, trẻ em cũng cảm nhận được, chúng chỉ không thể hiện điều đó trên sân chơi mà thôi.

Tôi không gợi ý rằng chúng ta phải can thiệp và bệnh lý hóa mọi khó khăn mà trẻ em gặp phải. Tôi đang nói điều ngược lại: khi được trang bị đúng cách, trẻ em hoàn toàn có khả năng giải quyết vấn đề của riêng mình. Nhưng trước tiên, chúng ta phải đặt các công cụ cần thiết vào hộp đồ nghề của chúng. Với mỗi câu chuyện, chúng ta đang làm điều đó: Thấy không? Đây là câu chuyện về một người cũng cảm thấy giống bạn. Đây là cách họ đối phó. Đây là cách họ chiến thắng.

Một đứa trẻ đọc nhiều là một đứa trẻ được trao quyền. Một đứa trẻ được trao quyền là một đứa trẻ kiên cường.

Trái tim sâu sắc và không nao núng của lứa tuổi trung học cơ sở là lý do tôi muốn viết cho trẻ em, nhưng nói cho cùng, tôi đang tham gia vào một công việc làm cho những trái tim nhỏ bé trở nên nhẹ nhõm hơn. Trẻ em—và người lớn!—cần chất dinh dưỡng văn chương, đồng thời cần cả những muỗng tiếng cười đầy ắp. Một lát niềm vui lớn, béo ngậy. Mục tiêu của tôi là khiến hành trình đi qua những cuốn sách tôi viết giống như một cuộc vui, ngay cả khi chúng ta khám phá những chủ đề phức tạp và nặng nề. Bởi vì, như nhà trị liệu ngôn ngữ của con gái tôi nói, “Công việc của chúng ta là trò chơi của chúng ta.”

Khi tôi được hỏi rằng tại sao tôi viết, tôi luôn đưa ra cùng một câu trả lời nửa đùa nửa thật, câu trả lời mà cũng có thể dùng để trả lời cho câu hỏi, “Tại sao trẻ em cần đọc sách?” Tại sao trẻ em cần tìm thấy nỗi buồn, niềm vui, sự đau đớn và hài hước—tất thảy trong những trang sách của một cuốn sách hay? Chà, các bạn ạ, tôi sẽ nói cho các bạn biết lý do: Bởi vì sách thì rẻ hơn là tâm lý trị liệu.

Theo Aubrey Hartman, “Live, Laugh, Grieve: Kids Need Books That Do All Three”

Bản quyền mọi bài viết và bài dịch trên trang thuộc sở hữu của Apicot Bookshop, vui lòng ghi nguồn khi trích dẫn.