Nỗi buồn Đẹp đẽ: Về việc Đọc sách và Yêu thế giới

Khuya lắm rồi. Đã quá giờ đi ngủ, nhưng chúng tôi không thể dừng lại. Tôi sắp đọc xong cuốn The Trumpet of The Swan cho hai đứa nhóc sáu và tám tuổi của mình. Chẳng có chút buồn bã nào trong cuốn sách được yêu thích này của nhà văn xuất sắc E.B. White (trừ cái thỏa thuận hơi kỳ lạ với Sở Thú Philadelphia về việc thỉnh thoảng để lại một con thiên nga con cho sở thú…). Câu chuyện có cái kết tốt đẹp – một “hạnh phúc mãi mãi về sau” cho thiên nga Louis và vợ của cậu. Vậy mà, khi tôi đọc đến trang cuối cùng và khép sách lại, đứa con lớn của tôi bắt đầu khóc. Có lẽ nó đang mệt nên nhạy cảm hơn bình thường. Nhưng khi những giọt nước mắt biến thành tiếng nức nở, nó mở miệng lắp bắp, “Con không muốn nói lời tạm biệt với Louise.”

Nếu bạn yêu sách, bạn sẽ biết cảm giác của việc đọc đến trang cuối cùng và của một nỗi đau sâu rằng một điều gì đó đáng yêu đã kết thúc. Tôi nhớ mình đã cảm nhận được nỗi buồn sâu sắc khi nói lời tạm biệt với Anne Shirley vào những năm đầu của tuổi thiếu niên. Đúng vậy, tôi có thể đọc lại những cuốn sách đó, nhưng sẽ không bao giờ có lại niềm vui thuần khiết của lần đọc đầu tiên. Chúng ta, những người yêu sách và thế giới mà chúng tạo ra, được đưa đi khi chúng ta đọc. Chúng ta được đưa đến nơi mà chúng ta chưa từng đến và chúng ta được làm quen với các nhân vật như những người bạn thân thiết. Khi chúng ta nói lời tạm biệt với họ một cách dễ dàng, bằng từng trang sách được lật và bằng bìa sách được gập lại, chúng ta bị cắt đứt khỏi thế giới khác ấy và khỏi những nhân vật ngọt ngào đang ngự trị trong chúng ta. Chúng ta tự hỏi liệu chúng ta còn có thể quay trở lại Narnia qua tủ áo quần nữa hay không.

Và thế là, khi con tôi khóc và tôi cố gắng an ủi nó trong khi cũng cố gắng không mất kiên nhẫn vì giờ đi ngủ bị trì hoãn quá lâu, tôi nhận ra nỗi đau buồn của nó. Tôi biết nỗi đau này, và tôi tự hỏi liệu nó có tốt đẹp hay không. Giống nhiều bậc cha mẹ, tôi muốn cứu con mình khỏi đau khổ. Nhưng tôi cũng biết rằng nỗi đau, ngay cả một nỗi đau bé nhỏ thế này, có thể dạy chúng ta điều gì đó. Tôi yêu những gì Kate DiCamillo từng viết nhiều năm trước, trong một bức thư mà giờ đây đã trở nên khá nổi tiếng. Bà viết về E.B. White và một thế giới nổi tiếng khác của ông được tạo nên bởi những sinh vật rất được yêu mến, Charlotte’s Webb. Bà viết:

“E.B. White yêu thế giới. Và khi yêu thế giới, ông đã kể sự thật về nó – nỗi buồn, sự tan vỡ, vẻ đẹp tàn khốc của nó. Ông tin tưởng độc giả của mình đủ để nói cho họ sự thật, và đi cùng với sự thật đó là niềm an ủi và cảm giác rằng chúng ta không hề đơn độc.”

Đúng vậy, White yêu thế giới và đã nói sự thật về nó, ngay cả với những độc giả trẻ tuổi. Nhưng còn một điều nữa. Có lẽ White đã không nghĩ đến điều này một cách có ý thức, hoặc có lẽ ông đã nghĩ. Nhưng có một kết thúc cho cuốn sách của ông, cũng như có một kết thúc cho mọi cuốn sách. Và White buộc chúng ta phải khép sách lại, bỏ lại Charlotte, Wilbur, hoặc Louise và quay trở lại thế giới của chính chúng ta cùng với tình yêu.

Những trẻ em hay người lớn yêu thích sách có thể bị cám dỗ để ước rằng họ có thể sống trong thế giới tưởng tượng, cư ngụ trong vương quốc phép thuật được tạo ra bởi một nhà văn tài năng và lành nghề. Nhưng những nhà văn giỏi nhất trong số họ, mặc dù vẫn để lại cho chúng ta nỗi đau, lại truyền cảm hứng cho ta quay trở lại thế giới cùng với tình yêu. Có lẽ đây là lý do tại sao những người thủ thư chính là những nhà hoạt động xã hội lừng danh. Việc đọc sách truyền cảm hứng cho những hành động yêu thương. Ngay cả Don Quixote nghèo khổ, sau khi đọc những cuốn sách về Hiệp sĩ, cũng đã cố gắng quay trở lại thế giới cùng với tình yêu, khao khát cứu rỗi nó theo cách của một hiệp sĩ.

Vì vậy, tôi để con trai tôi đau buồn. Và chúng tôi sẽ trìu mến nhắc về thiên nga Louise khi chúng tôi bước ra ngoài với tình yêu thế giới và những sinh vật của nó.

Theo Maggie Philpot, “Good Grief: On Reading Books and Loving the World”

Bản quyền mọi bài viết và bài dịch trên trang thuộc sở hữu của Apicot Bookshop, vui lòng ghi nguồn khi trích dẫn.